Zaloguj się

Użytkownik *
Hasło *
Pamiętaj mnie

Zarejestruj się

Pola oznaczone (*) są wymagane.
Nazwa użytkownika *
Użytkownik *
Hasło *
Powtórz hasło *
Email *
Powtórz email *
Captcha *
Reload Captcha
Skwer im. Stefana Eleka w Oliwie fot. Tomasz Strug

Skwer im. Stefana Eleka w Oliwie

Lut 28, 2020

Wkrótce będziemy mieć w Oliwie nowy skwer. Przynajmniej z nazwy.  Dość zapuszczone miejsce pomiędzy restauracją MC Donald a  Potokiem Oliwskim i Stawem Młyńskim przy al. Grunwaldzkiej nosić będzie imię Stefana Eleka – osoby zasłużonej dla odbudowy Parku Oliwskiego, Węgra, który wybrał Polskę na swoją drugą ojczyznę.

W czasie czwartkowej sesji Rada Miasta Gdańska przyjęła uchwałę w sprawie nadania nazwy Skwer Imienia Stefana Eleka. To miano będzie nosić dotychczas zaniedbany teren zielony pomiędzy  restauracją MC Donald, Stawem Młyńskim i zabytkową villą Tannenheim przy al. Grunwaldzkiej 529.

Właśnie z tym budynkiem związany jest patron nowego skweru. Tu mieszkał przez ponad pół wieku Stefan Elek wraz z rodziną. Ale jego zasługi wykraczają zdecydowanie poza mury tego oliwskiego zabytku. Z wnioskiem o nadanie skwerowi imienia Eleka wystąpił Prezydent Gdańska, Ambasador Węgier i mieszkańcy dzielnicy. Więcej o nowym patronie przeczytamy we wniosku mieszkańców:

Stefan Elek Jerzy Pinkaswww.gdansk.pl70665

Stefan Elek otrzymuje medal od Prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza  23 marca 2016 fot. Jerzy Pinkas/www.gdansk.pl

Wniosek o nadanie imienia Stefana (Istvána) Elek skwerowi nad Potokiem Oliwskim i Stawem Młyńskim przy ulicy Grunwaldzkiej w Oliwie

Biogram i uzasadnienie

STEFAN ELEK (1917 - 2018)

Stefan (István) Elek był węgierskim żołnierzem, inżynierem ogrodnictwa, architektem krajobrazu i długoletnim tłumaczem. W swoim długim życiu zapisał wiele chlubnych kart, które uczyniły z niego postać wybitną. Był bohaterem czasów wojny, który wybrał Polskę jako swoją drugą ojczyznę i stał się znamienitym gdańszczaninem. Był wspaniałym przykładem odwiecznej przyjaźni polsko-węgierskiej.

Urodził się na Węgrzech w roku 1917. Na początku 1944 roku, 3 lata po ukończeniu Węgierskiego Królewskiego Instytutu Ogrodniczego w Budapeszcie, został zmobilizowany i przydzielony do służby w 1. Dywizji Kawalerii w 4. pułku huzarów im. Andrása Hadika w stopniu chorążego. Jego oddział został skierowany na Polesie gdzie pomagał polskim partyzantom a potem uratował przed niemiecką pacyfikacją mieszkańców wsi koło Mińska Mazowieckiego. Po wybuchu powstania warszawskiego został skierowany do Babic na zachodnim krańcu Warszawy. Jednak węgierscy żołnierze odmówili walki przeciwko Polakom. Wkrótce oddział Eleka zgłosił dowództwu Armii Krajowej chęć przejścia na polską stroną. Ze względów bezpieczeństwa dowództwo AK wprawdzie nie wyraziło na to zgody, ale przydzieliło Węgrom misję ochrony ludności cywilnej przed Niemcami. Według różnych szacunków przez blisko 2 tygodnie Węgrzy ocalili od kilkuset do nawet 2 tysięcy mieszkańców powstańczej Warszawy. Po upadku powstania zdecydował się pozostać w Polsce. W 1945 został aresztowany przez Armię Czerwoną i wywieziony w głąb Związku Sowieckiego. Zdołał uciec z transportu w pobliżu Królewca i rybacką łodzią przedostać się do Jelitkowa.

Po wojnie Stefan Elek zdecydował się pozostać w Gdańsku. Ożenił się z Polką, poznaną w czasie powstania warszawskiego. Uzyskał polskie obywatelstwo i podjął pracę w Biurze Projektów Budownictwa Komunalnego i Zarządzie Zieleni Miejskiej. Pracował przy odbudowie Gdańska ze zniszczeń wojennych, uczestniczył w odbudowie i rewitalizacji Parku Oliwskiego, gdańskiego ZOO i pasa nadmorskiego. W 1956 organizował pomoc płynącą od Polaków dla powstańców na Węgrzech. Przez niemal 60 lat, do 96-go roku życia był tłumaczem przysięgłym języka węgierskiego. Był nestorem gdańskiego stowarzyszenia polsko-węgierskiego, ukochanym "Wujkiem Stefanem" (Pista Bacsi).

Stefan Elek Jerzy Pinkaswww.gdansk.pl94176

Stefan Elek z medalem od Prezydenta Gdańska  23 marca 2016 fot. Jerzy Pinkas/www.gdansk.pl

Został uhonorowany wieloma odznaczeniami węgierskimi i polskimi, m.in. medalem „Pro Memoria” nadawanym przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W 2012 został odznaczony przez Prezydenta Węgier Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi. W 2016, w uznaniu wybitnych zasług w umacnianiu przyjaźni polsko-węgierskiej oraz za pomoc udzielaną Polakom w czasie Powstania Warszawskiego, został odznaczony przez Prezydenta RP Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Był też uhonorowany medalem za zasługi dla Gdańska. W 2013 przywrócono mu również obywatelstwo węgierskie.

Zmarł w roku 2018 i został pochowany na Cmentarzu Oliwskim.


Stefan Elek był postacią wybitną, zasługującą na specjalne uhonorowanie i pozostanie na długo w pamięci gdańszczan. Nadanie skwerowi nad Potokiem Oliwskim i Stawem Młyńskim jego imienia jest tym bardziej uzasadnione, że przez ponad pół wieku mieszkał on z rodziną w pobliskim domu przy Grunwaldzkiej 529.

https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Elek

 

Uchwała Rady Miasta Gdańska o nadaniu nazwy skwerowi wejdzie w życie 14 dni po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego.  Miejmy nadzieję, że nazwisko patrona odbudowującego Park Oliwski po wojennych zniszczeniach wpłynie również motywująco na służby miejskie i przystąpią one do renowacji tego zielonego zakątka przy al. Grunwaldzkiej.

Tomasz Strug

Ostatnio zmieniany piątek, 28 luty 2020 21:50

Newsletter

Historia

Dom młodzieży Hitlera w Oliwie

W 75 rocznicę zakończenia II Wojny Światowej publikujemy relację prasową z 1936 roku przybliżającą historię brunatnych czasów w Oliwie i Gdańsku. Sięgamy do tekstu z organu prasowego NSDAP w Gdańsku...

08-05-2020 2000 Historia

50-lat działalności Muzeum Gdańska

2 kwietnia 1970 r. udostępniono zwiedzającym Ratusz Głównego Miasta, siedzibę główną dzisiejszego Muzeum Gdańska. Obecnie 10 oddziałowe muzeum jest jedną z chętniej odwiedzanych placówek muzealnych w Gdańsku. Zamiast przeniesionych z powodu koronawirusa na 24...

02-04-2020 500 Historia

Ostatnio dodane

Oliwska Wyprzedaż Garażowa - edycja Lato 2020

Oliwska Wyprzedaż Garażowa - edycja La…

Nie poddajemy się pandemii. Po wiosennym zamrożeniu czas przejrzeć szafy, piwnice i pozbyć się niepotrzebnych rzeczy. Powracamy z kolejną edycją Oliwskiej Wyprzedaży Garażowej. W tym sezonie zakupom sprzyjać będzie cisza...

15-06-2020 1127 Rozrywka

ARTystycznie w Pałacu – sobotnie warsztaty rodzinne

ARTystycznie w Pałacu – sobotnie wars…

Weźcie koniecznie udział w rodzinnych warsztatach o sztuce współczesnej, które będą się odbywać w Pałacu Opatów (siedzibie Oddziału Sztuki Nowoczesnej). Zwiedzając wystawy stałe i czasowe, eksplorując Park Oliwski, poznacie sztukę...

16-02-2020 912 Rozrywka

  1. Najnowsze
  2. Oceniane
  3. Komentarze

Kalendarium tekstów

« Lipiec 2020 »
Pn Wt Śr Czw Pt Sb Nie
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31