Zaloguj się

Użytkownik *
Hasło *
Pamiętaj mnie

Zarejestruj się

Pola oznaczone (*) są wymagane.
Nazwa użytkownika *
Użytkownik *
Hasło *
Powtórz hasło *
Email *
Powtórz email *
Captcha *
Reload Captcha

Skarby Oliwian - Grażyna Jackowska

Cze 13, 2016

Grażyna Jackowska, urodzona w 1954 roku. Jest psychologiem i plastykiem. Mieszka w Oliwie od ponad 30 lat.

SO.2016.032.z

?Do Gdańska przywędrowałam ?za mężem?, ale też za serdeczną grupą przyjaciół, z którymi śpiewałam na studenckich ?Bazunach?. Gdańsk jest tak niezwykłym miastem, że niemal natychmiast poczułam się tu ?jak u siebie?. Pogłębia to poczucie świadomość, że jest to miasto moich przodków, którzy już w XVIII wieku brali czynny udział w życiu Gdańska. Moi rodzice, w 1945 roku, uciekając przed wyrokiem komunistów, opuścili rodzinny Kraków i zamieszkali w Gdańsku, w Oliwie. Tata mój wspominał, że widział stada krów pasących się tam, gdzie teraz stoi Uniwersytet Gdański? Rodziców moich powiodły losy poprzez Dolny Śląsk na Mazowsze, pod Warszawę, gdzie się urodziłam i ? już jako osoba dorosła ? po raz drugi zamknęłam koło wracając do Gdańska. Marzyłam o mieszkaniu w Oliwie ? udało się! Cudownie czuję się na mojej Tatrzańskiej, pod lasem. Nie wyobrażam sobie piękniejszego miejsca do życia.

Jestem z wykształcenia psychologiem, a plastykiem z zamiłowania. Obie profesje łączę w swojej pracy, poruszając się na styku terapii i twórczości, realizowanej poprzez rękodzieło artystyczne, głównie ceramikę. Realizuję też swoje zamiłowania muzyczne i turystyczne grając, śpiewając i wędrując po lasach oliwskich z grupą przyjaciół. Fascynują mnie korzenie, z których wyrosła tradycja ludowa w postaci rękodzieła, muzyki, tańca, obyczajowości. Czerpię z tych korzeni w swojej pracy zawodowej i realizując własne zainteresowania.

Szczególnym dla mnie miejscem w Oliwie jest duża polana, otwierająca się zaraz po wejściu do Parku Oliwskiego od strony cmentarza, na której rósł ogromy buk. Nazywałam go królem ? królem buków, królem drzew i królem parku. Bardzo szanowałam i ceniłam to miejsce. Niestety buk obumarł, ale został bardzo ładnie upamiętniony, bo nie wykarczowano go, tylko przycięto mu konary. W tej chwili, już bez kory, szarosrebrny, stoi sobie dumnie jako wspomnienie dawnego ogromu i majestatu.?

SO.2016.032.p2

Stary kufer - skarb Grażyny Jackowskiej, znaleziony na strychu domu w Oliwie

Gdy zamieszkałam w 1983 roku w starej oliwskiej kamienicy, strych był pełen niezwykłych przedmiotów.

Był tam kufer ? w takich kufrach niegdyś panny na wydaniu trzymały swój posag. Nie wiedziałam czy jego były właściciel, od którego przejęliśmy mieszkanie, zapomniał o nim, czy też będzie sobie jeszcze rościł do niego jakieś prawo. Zapytany, odpowiedział, że może mi go sprzedać albo mam go po prostu wyrzucić, więc? przygarnęłam go. Obecnie stoi on w moim mieszkaniu i trzymam w nim skarby związane z moimi zainteresowaniami tkackimi. Kufer pełni ważna rolę, bo w jakiś sposób łączy się z moimi korzeniami ? moja babcia, Eleonora Plutyńska, była tkaczką, osobą, która starała się przywrócić tkactwo tradycyjne na Kresach Wschodnich. Pragnęła, by tamtejsi ludzie wrócili do naturalnych wzorów i naturalnych barwników, do ręcznego przędzenia wełny ? co jej się w dużej mierze udało.

Na wspomnianym wcześniej strychu była też stara wizytówka metalowa ?Fortanz? ? prawdopodobnie było to nazwisko przedwojennego mieszkańca. Ponadto znajdował się tam duży rondel, z którego do dziś czasami korzystam, oraz kratka ? piękna, ozdobna kratka do okienka nad drzwiami wejściowymi.

SO.2016.032.p1

Kamionkowy garnek znaleziony w domu przy ul. Tatrzańskiej w Oliwie

I był garnek. Kamionkowy, gliniany garnek, wypełniony całkowicie po wierzch czymś, co po otarciu z grubego kurzu było bardzo twarde, szare, przypominało kamień. Ale jak kamień mógł tak całkowicie szczelnie, bez żadnego luzu, ciasno wypełnić gliniany garnek? Niemożliwe! Pytam więc byłego właściciela, a on na to ?A! To w 1961 roku, jak była ?Zatoka Świń? i groziło kolejną wojną, wszyscy robiliśmy zapasy. Pojechaliśmy ze szwagrem na zakupy, kupiliśmy m.in. dużo soli i załadowaliśmy ją w gliniane garnki.? No i sól, skamieniała od wilgoci i czasu, przetrwała na stychu następnych 20 lat.

W takiej starej kamienicy wiele było rzeczy, których już w nowych domach nie ma. Był strych do przechowywania starych gratów i do suszenia prania. Na strychu stał też magiel do wspólnego użytku. Na dole była pralnia, też wspólna. W pralni był piec do grzania wody i gotowania bielizny. Była tam duża, wolna przestrzeń, żeby było gdzie postawić wielką, okrągłą balię z praniem.

SO.2016.032.p3

Rzeczy znalezione w kamienicy przy ul. Tatrzańskiej - pamiątki po dawnych właścicielach domu

Pralnia służy już do innych celów, ale nazwa została. Strych jest, choć magiel zniknął? Ale zostało niezwykłe urządzenie do drzwi wahadłowych w korytarzu. Proste, genialne, działające bezawaryjnie do dziś. Ciekawych zapraszam do obejrzenia!

Państwo Piotrowscy spod Pachołka

Na ulicy Tatrzańskiej, pod numerem 7 w starej kamienicy, mieszkali w drugiej połowie XX wieku moi przemili sąsiedzi, starsi Państwo - Jadwiga i Jerzy Piotrowscy. Ona ? autochtonka z matki Polki i ojca Niemca, zachowała jeszcze typową mowę ? polską, ale z twardym akcentem i przebłyskującą gdzieniegdzie niemiecką gramatyką. On ? Polak, więziony w czasie II wojny światowej Stutthofie. Malarz-marynista, nauczyciel rysunku i malarstwa (m.in. w Domu Kultury w Nowym Porcie). Ja, Oliwianka dopiero od roku 1983, uwielbiałam wizyty u Państwa Piotrowskich.  

Dom i mieszkanie z ?klimatem? ? stare meble, na ścianach piękne, ogromne obrazy pana Jerzego. Zapamiętałam port na Motławie, ze statkami, plątaniną żagli i lin, połyskującą wodę. A Państwo Piotrowscy ? zawsze uśmiechnięci i życzliwi, częstowali herbatką w filiżankach i czekoladkami w kolorowych złotkach ? zawsze je mieli w szafie na wypadek, gdyby ktoś przyszedł.

Los ich doświadczył ciężko ? dwoje malutkich dzieci zmarło gdy siedzieli w piwnicy podczas bombardowania Gdańska. Potem, po wojnie, pani Jadwiga długo chorowała na gruźlicę. I tak zostali bez dzieci?

Zachowali jednak wspaniałą pogodę ducha i umiejętność poprzestawania na tym co dobre, na tym co niesie los. Dla każdego mieli uśmiech i dobre słowo. Opowiadali o starej, przedwojennej Oliwie, jak kipiała życiem ? piękna i radosna; ile było knajpek, kafejek, klubów. W latach 80-tych, w stanie wojennym, słuchało się tego z tęsknotą?

Opowiadali o letnikach, którzy wędrując po okolicznych wzgórzach i dolinkach, nadawali im nazwy ? Dolina Radości, Dolina Zgniłych (lub Starych) Mostów, Dolina Ewy, Wzgórze Kawowe, itd. Mówili, że na Pachołku była murowana wieża, a na jej szczycie ? kawiarnia.

W ogródku Państwa Piotrowskich (widać to było z ulicy), na klombie z kwiatami stał dziwny, miedziany, zielonkawy od patyny przedmiot ? jakby ogromny hełm z wieżyczką (szpicą) i otworami, w którym lubiły przesiadywać koty. A był to szczyt kopuły z pachołkowej wieży ? wieży, po której nie ma już śladu. Leżał sobie ten ?hełmik? w tym ogródku latami, aż w latach 90-tych mój syn zobaczył jak ktoś nocą wychodzi z niego niosąc coś ciężkiego pod płaszczem. Ten ktoś zniknął w pobliskim lesie. W ten sposób przepadł, być może, ostatni ślad po przedwojennej, pachołkowej, murowanej wieży z kawiarnią na szczycie.

Państwo Piotrowscy już nie żyją. Znika ?autochtońska? mowa słyszana tu jeszcze w latach osiemdziesiątych. Znika również ? też tu słyszana ? mowa wileńska, mowa ludzi przesiedlonych tu ze wschodu po wojnie.

Zniknęły już stare Panie, godzinami obserwujące życie na Tatrzańskiej i innych oliwskich ulicach, z wysokości swych werand, tkwiące w otwartych oknach wyłożonych dla wygody poduszką, rozmawiające między sobą i komentujące to, co się dzieje na dole ? kto, co i jak.

A jednak opowieści Państwa Piotrowskich miały widać swą moc, bo Oliwa znowu zaczyna żyć ? powstają kafejki, knajpki, kluby, stowarzyszenia. Ludzie spacerują, biegają, jeżdżą na rowerach. Stara Oliwa nadal służy swoim bogactwem.


Relacja powstała w trakcie realizacji projektu ?Skarby Oliwian?, której organizatorem jest Fundacją Wspólnota Gdańska. Portal StaraOliwa.pl jest partnerem i patronem medialnym realizowanego projektu.

Ostatnio zmieniany wtorek, 03 marzec 2015 08:25

Historia

Podział Gdańska na dzielnice w latach …

Przedstawiamy bardzo ciekawy referat dra Jana Daniluka (Uniwersytet Gdański) dotyczący ewolucji podziału administracyjnego powojennego Gdańska (do końca 1973 roku).

13-12-2019 429 Historia

"Miasta skoszarowane" Gdańsk …

Zapraszamy na zapis video spotkania z doktorem Janem Danilukiem, autorem książki "Miasta skoszarowane" Gdańsk i Sopot jako garnizon Wehrmachtu w latach 1939-1945. Spotkanie odbyło się w 20 listopada w Muzeum...

23-11-2019 450 Historia

  1. Najnowsze
  2. Oceniane
  3. Komentarze

Newsletter

Kalendarium tekstów

« Grudzień 2019 »
Pn Wt Śr Czw Pt Sb Nie
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31