W zbiorach Muzeum znajduje się niewielki, lecz niezwykły w swojej warstwie artystycznej zbiór malarstwa polskiego XIX i początku XX wieku, który trafił tu wskutek zmian geopolitycznych. Dopiero po 1945 roku Muzeum Narodowe w Gdańsku (wówczas jako Muzeum Pomorskie) zaczęło gromadzić obrazy artystów polskich. Pierwsze dzieła były darami Ministerstwa Kultury i Sztuki, a działania te miały podłoże natury ideologicznej – chodziło o stworzenie wizerunku Gdańska jako miasta polskiego. W ten sposób budowano nową tożsamość miasta, niejako wtórnie uzupełniając jego muzealne zasoby o dokonania rodzimych twórczyń i twórców. To, co przede wszystkim łączy tę kolekcję, to znane i chętnie oglądane dzieła najważniejszych narodowych malarek i malarzy.
Bezpośrednim impulsem do prezentacji tej kolekcji jest również fakt, że Patronką roku 2025 jest Olga Boznańska. W naszych zbiorach nie mogło zabraknąć obrazów jednej z najważniejszych przedstawicielek sztuki portretu i modernizmu. To właśnie postać tej wybitnej artystki i jej twórczość stała się bezpośrednią inspiracją do naszej opowieści o malarstwie polskim przełomu wieków.
Wystawa skupia się na dorobku artystów, którzy trwale wpisali się w kanon sztuki narodowej. Prace zgromadzone w gdańskim Muzeum reprezentują szerokie spektrum stylów i nurtów: od romantyzmu, poprzez realizm i symbolizm, aż po Młodą Polskę, ukazując bogactwo i różnorodność sztuki tego okresu. Każde z prezentowanych dzieł to nie tylko arcydzieło samo w sobie, ale także świadectwo epoki, która obfitowała w przemiany społeczne, kulturowe i artystyczne.
Na wystawie będzie można podziwiać dzieła takich twórczyń i twórców jak: wspomniana już Olga Boznańska, której portrety do dziś fascynują psychologiczną głębią, czy Piotr Michałowski, którego sceny batalistyczne i dynamiczne portrety konne są kwintesencją malarstwa romantycznego. Mistrzowski symbolizm odnajdziemy w obrazach Jacka Malczewskiego. Na wystawie znajdą się też płótna Stanisława Wyspiańskiego z jego niezrównaną dynamiczną kreską, oraz entuzjastów intensywnej plamy barwnej, jak u Józefa Pankiewicza, Juliana Fałata, Władysława Ślewińskiego czy Wojciecha Weissa.
Ekspozycję wzbogacą unikatowe fotografie z początku XX wieku, pochodzące ze zbiorów Gdańskiej Galerii Fotografii. Prace Jana Bułhaka, jednego z pionierów polskiej fotografii artystycznej, Stanisława Filiberta Fleury’ego oraz Tadeusza Rzący nie tylko dokumentują minioną epokę, ale również same w sobie stanowią dzieła sztuki. Ich obecność pozwala na głębsze zrozumienie kontekstu wizualnego czasów, w których powstawało prezentowane malarstwo.
Całość ekspozycji zamknie klamra narracyjna w postaci wideoartu i obrazów Katarzyny Swinarskiej*, które świadomie wchodzą w dialog z postacią Olgi Boznańskiej. Tworzą one fascynującą perspektywę skłaniającą do refleksji nad ponadczasowością sztuki.
PROGRAM EDUKACYJNY
Wszystkie wydarzenia odbywają się w Oddziale Sztuki Nowoczesnej w Pałacu Opatów
⚫ SIERPIEŃ
▪️ Oprowadzanie kuratorskie
09.08 (środa), godz. 13:00
Małgorzata Paszylka-Glaza
▪️ Oprowadzanie kuratorskie
23.08 (sobota), godz. 13:00
dr Marta Cyuńczyk
▪️ Oprowadzanie dla Generacji 60+
28.08 (czwartek), godz. 13:00
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ Zmaluj coś! Rodzinne warsztaty artystyczne. „O czym mówią pejzaże? Malujemy w plenerze”
30.08 (sobota), godz. 11:00
Ośrodek Edukacji Muzealnej
⚫ WRZESIEŃ
▪️ Pędzlem i powieścią. Kino w Pałacu
„Lalka” (reż. Wojciech Jerzy Has, 1968 r.) z prelekcją dr Bartosza Filipa
03.09 (środa), godz. 18:00
▪️ Warsztaty dla dorosłych. W stylu fin de siècle – Secesyjny must have. Szyjemy pas
14.09 (niedziela), godz. 11:15
Studio MONA RENA
▪️ Oprowadzanie kuratorskie
14.09 (niedziela), godz. 13:00
Kacper Nadolski
▪️ Oprowadzanie dla Generacji 60+
18.09 (czwartek), godz. 13:00
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ Brzdące w Pałacu. Warsztaty ruchowe dla dzieci 3-6 lat
21.09 (niedziela), godz. 11:00
Dana Chmielewska
▪️ Zmaluj coś! Rodzinne warsztaty artystyczne. „Obrazy nie tylko z twarzą. Malujemy portrety”
27.09 (sobota), godz. 11:00
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ Oprowadzanie kuratorskie
28.09 (niedziela), godz. 13:00
Małgorzata Paszylka-Glaza
⚫ PAŹDZIERNIK
▪️ Pędzlem i powieścią. Kino w Pałacu
„Chłopi” (reż. DK Welchman, Hugh Welchman, 2023 r.) z prelekcją dr Bartosza Filipa
15.10 (środa), godz. 18:00
▪️ Oprowadzanie dla Generacji 60+
16.10 (czwartek), godz. 13:00
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ Brzdące w Pałacu. Warsztaty ruchowe dla dzieci 3-6 lat
19.10 (niedziela), godz. 11:00
Dana Chmielewska
▪️ Oprowadzanie kuratorskie
19.10 (niedziela), godz. 13:00
dr Marta Cyuńczyk
▪️ Wykład
„Olga Boznańska – subtelność i siła kobiecego spojrzenia”
22.10 (środa), godz. 17:00
Małgorzata Paszylka-Glaza
▪️ Zmaluj coś! Rodzinne warsztaty artystyczne
„Historia o mnie. Tworzymy autoportrety”
25.10 (sobota), godz. 11:00
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ Warsztaty dla dorosłych. „Drugie spojrzenie. Warsztaty kolażu”
26.10 (niedziela), godz. 11:15
Marta Zep
▪️ Oprowadzanie w Polskim Języku Migowym
26.10 (niedziela), godz. 13:00
Joanna Olejnik
⚫ LISTOPAD
▪️ Wykład
„Między mitologią a historią. Symboliczny świat Jacka Malczewskiego”
05.11 (środa), godz. 17:00
Małgorzata Paszylka-Glaza
▪️ W stylu fin de siècle. Tusz, rytm, linia. Warsztaty kaligrafii
09.11 (niedziela), godz. 11:15
Alicja Kajtanowska
▪️ Pędzlem i powieścią. Kino w Pałacu
„Wesele” (reż. Andrzej Wajda, 1972) z prelekcją prof. Krzysztofa Kornackiego
12.11 (środa), godz. 17:00
▪️ Oprowadzanie dla Generacji 60+
13.11 (czwartek), godz. 13:00
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ Zmaluj coś! Rodzinne warsztaty artystyczne
„Martwe natury z pracowni artysty”
15.11 (sobota), godz. 11:00
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ Wykład
„Irena Solska i bohema teatralna Krakowa na przełomie XIX/XX wieku”
19.11.2025, godz. 17:00
Małgorzata Abramowicz i Kacper Nadolski
▪️ Oprowadzanie kuratorskie
22.11 (sobota), godz. 13:00
Małgorzata Paszylka-Glaza
▪️ Brzdące w Pałacu. Warsztaty ruchowe dla dzieci 3-6 lat
23.11 (niedziela), godz. 11:00
Dana Chmielewska
▪️ Pulsowanie tła. Ambientowy koncert w duchu fin de siècle
28.11 (piątek), godz. 17:00
▪️ Oprowadzanie w języku angielskim
30.11 (niedziela), godz. 13:00
Monika Odalska
⚫ GRUDZIEŃ
▪️ Pędzlem i powieścią. Kino w Pałacu
„Ziemia Obiecana” (reż. Andrzej Wajda, 1974) z prelekcją prof. Krzysztofa Kornackiego
03.12 (środa), godz. 17:00
▪️ Brzdące w Pałacu. Warsztaty ruchowe dla dzieci 3-6 lat
07.12 (niedziela), godz. 11:00
Dana Chmielewska
▪️ Wykład
„Barwa i światło – impresjonizm po polsku”
10.12 (środa), godz. 17:00
dr Marta Cyuńczyk
▪️ Oprowadzanie dla Generacji 60+
11.12 (czwartek), godz. 13:00
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ Zmaluj coś! Rodzinne warsztaty artystyczne
„Barwa, światło, emocje. Sztuka pełna wrażeń”
13.12 (sobota), godz. 11:00
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ Oprowadzanie kuratorskie
13.12 (sobota), godz. 13:00
Kacper Nadolski
▪️ W stylu fin de siècle. Warsztaty dla dorosłych
„Młoda Polska na szkle. Warsztat malowania na szkle”,
14.12 (niedziela), godz. 11:15
Kamila Szelagowicz-Przewoźniak
⚫ STYCZEŃ
▪️ Pędzlem i powieścią. Kino w Pałacu
„Dzieje kultury polskiej”, część X: „Wiek XIX. Blaski i cienie”, reż. Mariusz Malec oraz „Stanisław Wyspiański 1869-1907″, reż. Stanisław Sapiński z prelekcją kuratora wystawy
14.01.2026 (środa), godz. 18:00
▪️ W stylu fin de siècle. Warsztaty dla dorosłych. „Marmur na papierze. Warsztat z marblingu”
18.01.2026 (niedziela), godz. 11:15
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ Oprowadzanie dla Generacji 60+
22.01.2026 (czwartek), godz. 13:00
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ Zmaluj coś! Rodzinne warsztaty artystyczne. „Obrazy z codzienności”
31.01.2026 (sobota), godz. 11:00,
Ośrodek Edukacji Muzealnej
⚫ LUTY
▪️ Pędzlem i powieścią. Kino w Pałacu
„Jacek”, reż. Paweł Sosnowski oraz „Romantyk w sztuce. Realista w życiu. Piotr Michałowski (1800-1855)”, reż. Monika Skwirtniańska z prelekcją kuratora wystawy
11.02.2026 (środa), godz. 18:00
▪️ W stylu fin de siècle. Warsztaty dla dorosłych
„Twarzą w twarz. Portret mixed media”
22.02.2026 (niedziela), godz. 11:15
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ Oprowadzanie dla Generacji 60+
26.02.2026 (czwartek), godz. 13:00
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ Zmaluj coś! Rodzinne warsztaty artystyczne
„Konie, ryby i inne stworzenia”
28.02.2026 (sobota), godz. 11:00,
Ośrodek Edukacji Muzealnej
⚫ MARZEC
▪️ Pędzlem i powieścią. Kino w Pałacu
„Autoportret za mgłą. Olga Boznańska”, reż. Marta Węgiel, „Olga Boznańska” reż. Aleksandra Jaskólska i „Olga Boznańska” reż. Przemysław Młyńczyk z prelekcją kuratora wystawy
04.03.2026 (środa), godz. 18:00
▪️ Oprowadzanie dla Generacji 60+
12.03.2026 (czwartek), godz. 13:00
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ Zmaluj coś! Rodzinne warsztaty artystyczne
„Re-konstrukcje obrazów. Kolaż”
14.03.2026 (sobota), godz. 11:00,
Ośrodek Edukacji Muzealnej
▪️ W stylu fin de siècle. Warsztaty dla dorosłych
„Fotografia od zera. Camera obscura w praktyce”
22.03.2026 (niedziela), godz. 11:15,
Ośrodek Edukacji Muzealnej
